Tamowanie krwotoków stanowi jedną z umiejętności niezbędnych w trakcie udzielania pierwszej pomocy poszkodowanemu. W tym celu można skorzystać z różnych  metod ratunkowych, począwszy od zastosowania klasycznych plastrów i przylepców, poprzez opatrunki i opaski uciskowe, aż po opatrunki hemostatyczne.  Te ostatnie są zalecane zwłaszcza wtedy, gdy potrzebujemy opatrzyć intensywnie krwawiącą ranę w miejscu z trudnym dostępem. Czym jest opatrunek hemostatyczny i w jakich konkretnych sytuacjach warto go zastosować?

Opatrunki hemostatyczne – co to?

Opatrunek hemostatyczny to specyficzny rodzaj opatrunku na rany, który jest używany w medycynie od wielu lat. Co ciekawe, początkowo wykorzystywano go głównie w wojsku, gdzie służył do natychmiastowego tamowania krwawień na polu walki. Dziś wyroby te znajdują swoje zastosowanie przede wszystkim w ratownictwie medycznym, chirurgii, jak również w trakcie udzielania pierwszej pomocy.

Jak dokładnie wygląda opatrunek hemostatyczny? W pierwotnej wersji był dostępny w formie specjalnego proszku hemostatycznego o właściwościach koagulacyjnych, którym posypywano ranę, by doprowadzić do szybszego krzepnięcia krwi. Obecnie częstszym wyborem są opatrunki w postaci granulatu do posypywania rany, z których można korzystać m.in. podczas tamowania intensywnych krwotoków spowodowanych  przerwaniem tętnicy, jak również opatrunki nasączone hemostatykami. Te ostatnie zapewniają szybszą aktywację i wiązanie płytek krwi, a przy tym wykazują działanie bakteriostatyczne, przez co obniżają ryzyko rozwoju zakażenia. Opatrunki nasączone specjalnymi środkami hemostatycznymi są dostępne w różnych rozmiarach, przez co można je z łatwością dobrać do wielkości rany.

Opatrunek hemostatyczny – kiedy warto po niego sięgnąć?

Niezbyt obfite krwawienia i krwotoki można w prosty sposób zatamować przy użyciu standardowych opatrunków, które są skuteczne, sterylne i gwarantują optymalną ochronę przed kontaktem z patogenami i zabrudzeniami. W przypadku masywnych krwotoków zaleca się jednak sięgnięcie po specjalistyczne środki, w tym m.in. opaski uciskowe, które z powodzeniem tamują nawet najbardziej masywne krwotoki zagrażające życiu pacjenta.

Są jednak takie sytuacje, w których założenie opaski uciskowe jest niemożliwe, a tradycyjny opatrunek może okazać się niewystarczający. Wówczas świetnie sprawdzają się opatrunki hemostatyczne, które zalecane są w szczególności do:

• ran tułowia (brzucha, klatki piersiowej) oraz miednicy (rany kłute, szarpane i postrzałowe);
• krwotoków w okolicy pachwin, głównie na skutek przerwanej tętnicy;
• krwotoków w okolicy szyi, które są problematyczne podczas opatrywania;
• problemów z ustaleniem dokładnego miejsca krwotoku;
• obfitych krwawień z nosa, gdzie świetnie sprawdzają się małe opatrunki hemostatyczne do nosa w formie tasiemek nasączonych środkiem hemostatycznym.

Opatrunek hemostatyczny – jak używać?

Jak zostało wspomniane wcześniej, opatrunki hemostatyczne służą do tamowania masywnego krwotoku w miejscach trudnodostępnych, takich jak pachwiny, szyja oraz pachy. Opatrunki te można stosować samodzielnie lub w połączeniu z innymi wyrobami, np. opaską uciskową. W zależności od rodzaju stosowanego opatrunku hemostatycznego zaleca się:

• zasypanie nim rany (jeżeli opatrunek ma postać proszku);
• upychanie go w ranie, czyli tzw. wound packing (jeżeli opatrunek występuje w formie gazy nasączonej środkiem hemostatycznym);
• zaaplikowanie opatrunku do kanału rany za pomocą aplikatora (jeżeli opatrunek posiada gąbki z celulozy, która zwiększa objętość po aplikacji).

Kluczową zasadą podczas stosowania opatrunków hemostatycznych jest wywieranie miejscowego ucisku po jego aplikacji na uszkodzoną partię ciała przez co najmniej 3 minuty od zaaplikowania opatrunku. Mechanizm ten ma na celu przyspieszenie procesu tworzenia się tzw. skrzepliny, która pełni funkcję naturalnego opatrunku.

Szacuje się, że niekontrolowane krwawienie stanowi główną przyczynę zgonów nawet u 35% ofiar urazów. Potwierdza to fakt, że umiejętne opanowanie krwotoku często jest tak naprawdę jedynym sposobem na uratowanie pacjentowi życia. Z tego powodu warto znać podstawowe zasady stosowania opatrunków specjalistycznych, w tym m.in. opatrunków hemostatycznych.