Cewnik Foleya jest obecnie najpopularniejszym typem cewnika pęcherzykowego wykorzystywanego w urologii, który służy do mechanicznego opróżniania pęcherza moczowego i odprowadzania moczu do specjalnego woreczka. W jakich sytuacjach zaleca się korzystanie z cewnika Foleya, jak dobrać rozmiar, a także jak długo można go nosić?
Cewnik Foleya – co to i jak działa?
Cewnik Foleya, powszechnie nazywany cewnikiem urologicznym lub cewnikiem moczowym, to wyrób medyczny jednorazowego użytku, który swoją nazwę zawdzięcza nazwisku amerykańskiego urologa, dr. Frederica Foleya. Charakterystycznym elementem cewnika Foleya jest giętka i miękka rurka połączona z balonikiem i workiem drenażowym, do którego spływa mocz. Balonik ma średnicę nieco większą niż średnica cewki moczowej, dzięki czemu zapewnia skuteczne zabezpieczenie przed przypadkowym wypadnięciem cewnika z pęcherza.
W medycynie rozróżnia się dwa podstawowe rodzaje cewników Foleya:
- cewniki dwudrożne, które służą do mechanicznego opróżniania pęcherza. Jeden z kanałów takiego cewnika umożliwia odprowadzanie moczu, natomiast drugi służy do napełniania balona za pomocą powietrza lub roztworu soli fizjologicznej;
- cewniki trójdrożne, które posiadają dodatkowy kanał pozwalający na płukanie pęcherza. Ten typ cewnika Foleya jest szczególnie polecany w przypadku pacjentów, u których występuje krwawienie z pęcherza - trzeci kanał umożliwia usuwanie z niego skrzepów.
Kiedy zakłada się cewnik Foleya?
Cewnik Foleya znajduje swoje zastosowanie przede wszystkim u pacjentów, w przypadku których konieczne jest udrożnienie cewki moczowej w związku z zatrzymaniem moczu. U mężczyzn takie zjawisko jest powiązane m.in. z łagodnym przerostem prostaty, natomiast u kobiet jest spowodowane zwykle rozwojem infekcji dróg moczowych.
Co więcej, cewnik Foleya zakłada się rutynowo pacjentom poddawanym zabiegom operacyjnym, a także w celach pielęgnacyjnych, np. u chorych w ciężkim stanie ogólnym. W położnictwie cewniki Foleya stosuje się jako jedną z najbezpieczniejszych metod przyspieszenia rozwarcia macicy u kobiet oraz indukcji porodu.
Jak dobrać rozmiar cewnika Foleya?
Cewniki Foleya są dostępne w kilkunastu różnych rozmiarach, od ch-08, aż do ch-24, określonych w skali Charriera. W Polsce rozmiary te są oznaczane literami „ch” i informują o przybliżonym obwodzie cewnika w milimetrach. Co więcej, dla ułatwienia każdy rozmiar ma inny kolor, np. cewnik ch-12 występuje w kolorze białym, natomiast cewnik ch-24 w kolorze niebieskim.
Rozmiar cewnika Foleya jest uzależniony przede wszystkim od wielkości cewki moczowej pacjenta. Zastosowanie zbyt małego cewnika może spowodować przepuszczanie moczu, natomiast zbyt duży cewnik może sprawiać pacjentowi spory dyskomfort, a nawet przyczynić się do mechanicznego uszkodzenia tkanek wewnątrz jego cewki moczowej.
Przyjmuje się, że u mężczyzn stosuje się zwykle cewniki w rozmiarze ch-18, natomiast u kobiet najlepiej sprawdzają się te nieco mniejsze, w rozmiarze ch-16. Co więcej, większe cewniki Foleya są wskazane dla pacjentów, u których dochodzi do krwiomoczu.
Cewnik Foleya – jak długo się nosi i co ile wymienia?
Częstotliwość wymiany cewnika Foleya oraz jego trwałość zależą przede wszystkim od materiału wykonania. Zgodnie z zaleceniami cewniki lateksowe należy wymieniać średnio po 10-14 dniach, natomiast cewniki silikonowe mogą być stosowane nawet do 30 dni.
To, jak długo można nosić cewnik Foleya, często jest uzależnione od niespodziewanych sytuacji, np. zatkania rurki, pojawienia się objawów sugerujących zakażenie lub wyciekania moczu z cewnika. W każdej z tych sytuacji zalecane jest natychmiastowe usunięcie cewnika.