Rodzaje bandaży i chust
Bandaż to materiał opatrunkowy w postaci kawałka materiału w kształcie wstęgi lub rolki, wykonanego zwykle z gazy, dzianiny, płótna lub muślinu. Warto przy tym podkreślić, że w przeciwieństwie do różnych wyrobów służących do opatrywania ran, bandaż przeznaczony jest wyłącznie do owijania uszkodzonej partii ciała, by móc w ten sposób unieruchomić kończyny i stawy, a także zapobiec zastojom żylnym.
Wśród najczęściej stosowanych rodzajów bandaży wyróżnić można:
- bandaż dziany – klasyczny bandaż używany podczas udzielania pierwszej pomocy, który wykorzystywany jest w celu unieruchomienia kończyny i przymocowania opatrunku do ciała. Może być wykonany z różnego rodzaju nieelastycznych tkanin, np. poliestru lub wiskozy;
- bandaż elastyczny – pozwala na stabilizację i unieruchomienie partii ciała, która uległa urazowi, np. zwichnięciu lub stłuczeniu. Zazwyczaj stosowany jest do zabezpieczania kończyn i owijania żeber, które zostały złamane lub pęknięte. Część z takich bandaży może być wykorzystywana również do przygotowywania opatrunku uciskowego przy mocnym krwawieniu;
- bandaż samoprzylepny – inaczej określany jako bandaż kohezyjny, który świetnie sprawdza się podczas bandażowania trudno dostępnych miejsc, np. zgięć kończyn. Taki bandaż bardzo dobrze przylega do ciała, dzięki czemu nie wymaga stosowania dodatkowych zapinek;
- bandaż do kompresji – przeznaczony jest do silnej kompresji oraz ograniczania ruchów partii ciała, które uległy uszkodzeniu. Bandaże do kompresji znajdują swoje zastosowanie zwykle podczas stabilizacji i odciążania złamanych lub zwichniętych kończyn.
Jeżeli chodzi o chusty, to tu najczęściej stosuje się chusty trójkątne (tzw. temblaki), które używane są podczas udzielania pierwszej pomocy w sytuacji podejrzenia zwichnięcia lub złamania kończyny górnej (kości ramiennej, przedramienia, obojczyka lub dłoni).
Zastosowanie bandaży i chust w leczeniu urazów
Bandaże i chusty mogą pełnić różne funkcje w leczeniu urazów. Dla przykładu bandaże dziane są miękkie, oddychające i delikatne, a przy tym nie powodują reakcji alergicznych, dlatego też służą z reguły do stabilizacji opatrunków, szyn i łusek ortopedycznych. Bandaże elastyczne kohezyjne to z kolei bardzo dobry wybór w przypadku konieczności podtrzymania opatrunku w trudno dostępnym miejscu, np. podczas opatrywania ran po oparzeniach, ran pooperacyjnych lub unieruchamiania stawów.
Z drugiej strony, siatki opatrunkowe to bardzo dobre rozwiązanie, jeżeli zależy nam na dodatkowym zabezpieczeniu opatrunku założonego w miejscu, gdzie istnieje duże prawdopodobieństwo jego przemieszczenia się (np. na biodrach, brzuchu, stopie, kolanie lub łokciu). Bandażowanie kompresyjne, oprócz możliwości odciążenia uszkodzonej kończyny, stanowi też skuteczną metodę w leczeniu obrzęków limfatycznych i ochronie przed rozwojem zakrzepicy żylnej.
Jak stosować bandaże i chusty?
Bandażowanie ran za każdym razem należy rozpocząć od zdezynfekowania rany przy użyciu środka odkażającego lub bieżącej wody. W sytuacji, gdy rana mocno krwawi, można rozważyć nałożenie dodatkowego opatrunku, który pochłonie nadmiar płynów. Należy jednak pamiętać, że jeżeli opatrunek przemaka, nie wolno go zdejmować, a jedynie dołożyć kolejną warstwę opatrunku i całość precyzyjnie obandażować.
Niezależnie od wybranej techniki bandażowania (kolistej, śrubowej, żółwiowej lub kłosowej) warto pamiętać o tym, by stabilnie przymocować utworzony opatrunek, tak, by nie zsuwał się podczas poruszania się. Istotne jest również, by oprócz pożądanej stabilizacji i zabezpieczenia urazu nie zaburzyć krążenia krwi, co jest ważne zwłaszcza wtedy, gdy opatrunek ma być założony na dłuższy czas.