Drobne skaleczenie, oparzenie, owrzodzenie, rana pooperacyjna, otarcie – każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się zetknąć z uszkodzeniem skóry. Jak wiadomo, każda rana wymaga właściwego opatrzenia i zastosowania odpowiedniego opatrunku, który zabezpieczy ją przed kontaktem z drobnoustrojami. Jak prawidłowo opatrywać rany i z jakich rodzajów kompresów powinniśmy wówczas skorzystać?

Czym jest rana i jak należy ją opatrywać?

Raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości skóry lub skóry i położonych głębiej tkanek, powstałe w wyniku działania określonego czynnika zewnętrznego. W większości przypadków za tego typu uszkodzenia odpowiada uraz mechaniczny, jednak zdarza się, że rana powstaje na skutek urazu termicznego (oparzenie lub odmrożenie skóry), chemicznego lub działania energii promienistej. Na początkowym etapie rana wypełnia się skrzepem krwi, który stanowi naturalny opatrunek zabezpieczający przed kontaktem z drobnoustrojami. Z czasem strup zamienia się w warstwę ochronną, pod którą komórki odpornościowe aktywują proces oczyszczania rany z obumarłych komórek.

Konkretny schemat postępowania z raną jest uzależniony od kilku czynników, w tym przede wszystkim od jej rodzaju. Pierwszym krokiem jest sprawdzenie miejsca zranienia, by upewnić się, czy konieczna będzie konsultacja lekarska. Każdą ranę należy ocenić w zakresie jej rodzaju, głębokości, intensywności krwawienia, stopnia zabrudzenia i obecności ciał obcych (np. podczas skaleczenia). Jeżeli rana krwawi, krwawienie należy zatamować poprzez ucisk konkretnego miejsca. Kolejnym krokiem jest oczyszczenie rany pod bieżącą wodą i dezynfekcja za pomocą środka antyseptycznego. Na koniec należy założyć odpowiedni opatrunek, z wybranym rodzajem kompresu.

Kompresy – jakie są rodzaje i który z nich wybrać w zależności od potrzeb?

Kompresy to podstawowe materiały opatrunkowe, które służą do opatrywania ran oraz pochłaniania płynów w trakcie zabiegów ambulatoryjnych czy też operacyjnych. Wyroby te dzielą się na kompresy gazowe i włókninowe, które zróżnicowane są ze względu na materiał wykonania oraz przeznaczenie. Przyjmuje się, że:

• kompresy gazowe, które wykonane są z delikatnej dla skóry gazy bawełnianej, stosuje się głównie przy opatrywaniu drobnych ran, otarć i skaleczeń. Chłonność tego typu kompresów jest uzależniona od ich nitkowości oraz warstwowości. Warto również wspomnieć, że na rynku dostępne są kompresy z gazy jałowej oraz niejałowej, jednak do opatrywania ran wskazane są wyłącznie kompresy jałowe, które chronią zranione miejsce przed wniknięciem drobnoustrojów;
• kompresy włókninowe, które najczęściej wykonywane są z celulozy lub włókniny kompresowej, są miękkie i delikatne, a przy tym wyróżniają się dużą zdolnością do wchłaniania nadmiaru wilgoci oraz płynów. Z tego powodu jałowe kompresy włókninowe są polecane głównie do pochłaniania płynów w trakcie zabiegów ambulatoryjnych i operacyjnych.

Rodzaje opatrunków na rany

Kompres stanowi jeden z głównych elementów opatrunku, który stosowany jest w celu zabezpieczenia rany przed zakażeniem. Najprostszym opatrunkiem jest tzw. plaster opatrunkowy na rany, który składa się z kompresu gazowego lub włókninowego oraz kawałka przylepca z tworzywa sztucznego. Taki opatrunek może być jednak stosowany wyłącznie przypadku niewielkiej rany. Wśród pozostałych rodzajów opatrunków, które używane są w zależności od charakteru danej rany, wymienić należy także:

• opatrunki uciskowe – służą do tamowania krwawienia w przypadku mocno krwawiących ran. Taki opatrunek składa się z warstwy jałowej w postaci kompresu gazowego, warstwy uciskowej (np. w formie zwiniętej rolki bandaża) oraz dodatkowej warstwy wzmacniającej w formie opaski dzianej lub elastycznej;
• opatrunki osłaniające – pozwalają na zabezpieczenie powierzchni rany przed zanieczyszczeniem i zbieranie płynów ustrojowych lub krwi. Są one polecane w przypadku delikatnie krwawiących ran, np. w wyniku skaleczenia, otarcia lub oparzenia. Zazwyczaj składają się one z kompresu z gazy jałowej mocowanej za pomocą opasek lub bandaża (dzianego bądź elastycznego);
• opatrunki obłożeniowe – stosowane w celu usztywnienia miejsca zranienia w przypadku ran z obecnością ciała obcego lub w złamaniu otwartym kończyny. Stosuje się tu głównie kompresy gazowe oraz elementy usztywniające, które uniemożliwiają ruch kończyną.